కేంద్ర బడ్జెట్ 2016- 17


గ్రామీణాభివృద్ధికి పెద్దపీట వేస్తూ, వ్యవసాయ రంగానికి ఊతమిచ్చే దిశగా సాగింది 2016-17 కేంద్ర బడ్జెట్. వచ్చే మూడేళ్లలో మౌలిక సదుపాయాల కల్పన, పేదల ఆరోగ్యం కోసం రూ.లక్ష బీమా, స్వచ్ఛభారత్, ఉపాధి హామీ పథకాలకు భారీ కేటాయింపులు వంటి వాటితో వృద్ధికి ఊతమిచ్చే బడ్జెట్‌నుఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీఫిబ్రవరి 29న పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టారు. ప్రస్తుత పోటీ పరీక్షల్లో బడ్జెట్ నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వస్తున్నాయి. ఈ తరణంలో అన్ని రకాల పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడేలా బడ్జెట్ కేటాయింపులు, విశ్లేషణ మీకోసం..

బడ్జెట్ మొత్తం

19,78,060 కోట్లు

ప్రణాళికా వ్యయం

5,50,010 కోట్లు

ప్రణాళికేతర వ్యయం

14,28,050 కోట్లు

రెవెన్యూ వసూళ్లు

13,77,022 కోట్లు

మూలధన వసూళ్లు

6,01,038 కోట్లు

1. అప్పులు

21

2. కార్పొరేషన్ టాక్స్

19

3. ఆదాయపు పన్ను

14

4. కస్టమ్స్

9

5. కేంద్ర ఎక్సైజ్ పన్ను

12

6. సేవా పన్ను, ఇతర పన్నులు

9

7. పన్నేతర ఆదాయం

13

8. రుణేతర మూలధన వసూళ్లు

3


రూపాయి పోక (పైసల్లో)
1. కేంద్ర ప్రణాళిక 12
2. వడ్డీ చెల్లింపులు 19
3. రక్షణ రంగం 10
4. సబ్సిడీలు 10
5. ఇతర ప్రణాళికేతర ఖర్చు 12
6. పన్నులు, సుంకాల్లో రాష్టాలు, యూటీల వాటా 23
7. రాష్ట్రాలు, యూటీలకు ప్రణాళికేతర సహకారం 5
8. రాష్ట్రాలు, యూటీలకు ప్రణాళికా సహకారం 9

బడ్జెట్ ముఖ్యాంశాలు
  • ఎఫ్‌డీఐ పాలసీలో గణనీయమైన మార్పులు చేయటం ద్వారా సాధారణ బీమా కంపెనీల లిస్టింగ్‌కు, బ్యాంకింగ్ రంగంలో కీలక సంస్కరణలకు తెర తీయటం.
  • సేంద్రియ వ్యవసాయ ప్రోత్సాహకానికి ‘‘పరంపరాగత్ కృషి వికాస్ యోజన’’
  • మొత్తం గ్రామీణ రంగానికి రూ.87,675 కోట్ల కేటాయింపు.
  • పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీలకు రూ.2.87 లక్షల కోట్ల గ్రాంట్ ఇన్ ఎయిడ్
  • మహాత్మ గాంధీ జాతీయ ఉపాధి హామీ పథకానికి రూ.38,500 కోట్లు
  • విద్య, ఆరోగ్యం, సామాజిక రంగానికి రూ.1,51,581 కోట్ల కేటాయింపు.
  • 2016-17లో ప్రధానమంత్రి జన ఔషధి కార్యక్రమం కింద 3000 స్టోర్ల ఏర్పాటు.
  • ఫైనాన్షియల్ కంపెనీల వివాదాల పరిష్కారానికి సమగ్ర నియమావళి.
  • ముద్ర యోజన కింద మంజూరీ లక్ష్యం రూ.1.8 లక్షల కోట్లకు పెంపు.
  • ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ, ఐఆర్‌ఈడీఏ, నాబార్డ్‌ల ద్వారా రూ. 31,300 కోట్ల ఇన్ఫ్రా బాండ్లు
  • 2017 మార్చి నాటికి 3 లక్షల రేషన్ డిపోల్లో ఆటోమేషన్.
  • స్టార్టప్‌లకు అనుకూలమైన వాతావరణం కల్పించడానికి కంపెనీల చట్టం సవరణ.
  • ఏప్రిల్, 2016 నుంచి మార్చి 2019 మధ్య ఏర్పాటు చేసిన స్టార్టప్‌లకు మూడు నుంచి ఐదేళ్ల పాటు లాభాల్లో పూర్తి మినహాయింపు
  • వార్షిక ఆదాయం రూ. కోటి దాటితే అదనంగా 3 శాతం ‘రాబిన్‌హుడ్’ పన్ను
  • సంవత్సరానికి రూ.10 లక్షలకు మించి డివిడెండ్ గనక తీసుకుంటే మొత్తం డివిడెండ్‌పై అదనంగా 10 శాతం పన్ను చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
  • రూ.2 లక్షలకు పైబడి ఏవైనా వస్తువులు, సేవలు కొన్నా... రూ.10 లక్షలకు పైబడిన లగ్జరీ కార్లు కొన్నా... అక్కడికక్కడే 1 శాతం టీడీఎస్
  • ఆప్షన్లపై సెక్యూరిటీస్ ట్రాన్సాక్షన్ ట్యాక్స్ 0.017 నుంచి 0.05కు పెంపు
  • అన్ని సేవలపై రైతులు, వ్యవసాయ సంక్షేమం నిమిత్తం 0.5 శాతం సెస్సు
  • రూ.1000 మించిన రెడీమేడ్ గార్మెంట్లపై ఎక్సయిజు పన్ను 2 శాతానికి పెంపు
  • బీడీ మినహా పొగాకు ఉత్పత్తులపై ఎక్సయిజు సుంకం 15 శాతానికి పెంపు.
  • బ్లాక్‌మనీ వెల్లడికి 4 నెలల సమయం. ఆ బ్లాక్‌మనీపై 45% పన్ను, వడ్డీ.
  • బొగ్గు, లిగ్నైట్‌లపై క్లీన్ ఎనర్జీ సెస్ టన్నుకు 200 నుంచి రూ. 400కు పెంపు.
  • 2017-18 నాటికి ద్రవ్యలోటు లక్ష్యం జీడీపీలో 3 శాతం
  • బ్యాంకుల రీక్యాపిటలైజేషన్ కోసం రూ. 25 వేల కోట్లు
  • పేదలందరికీ లక్ష రూపాయల ఆరోగ్య బీమా గొడుగు
  • బీపీఎల్ కుటుంబాలకు ఉచితంగా వంటగ్యాస్ కనెక్షన్
  • ప్రైవేట్‌తో కలసి దేశవ్యాప్తంగా డయాలసిస్ సేవాకేంద్రాలు
  • సాగు, పాడి, వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాలకు కలిపి రూ. 44,485 కోట్లు
  • 28.5 లక్షల హెక్టార్ల భూమికి నీటి పారుదల సదుపాయం
  • దేశవ్యాప్తంగా ఐదు లక్షల ఫామ్ పాండ్లు, ఊట బావుల తవ్వకానికి సాయం
  • రైతు రుణాలపై వడ్డీ చెల్లింపుల కోసం రూ.15 వేల కోట్లు
  • గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పట్టణ వసతులతో కూడిన 300 రూర్బన్ సమూహాల ఏర్పాటు
  • 2018 మే 1 నాటికి గ్రామీణ విద్యుదీకరణ పూర్తి
  • మూడేళ్లలో ఆరు కోట్ల పల్లె కుటుంబాలకు ‘డిజిటల్ పరిజ్ఞానం’
  • కిరాణా దుకాణాలను వారమంతా తెరవొచ్చు.
  • సాలీన ఐదు లక్షల లోపు ఆదాయం వచ్చే వారికి ఇస్తున్న రిబేట్ రూ. 2 వేల నుంచి రూ. 5 వేలకు పెంపు

ప్రభుత్వ రుణ ప్రణాళిక 4.2 లక్షల కోట్లు
మార్కెట్ నుంచి కేంద్రం సేకరించే రుణ ప్రణాళిక వచ్చే ఆర్థిక సంవత్సరంలో (2016-17) రూ.4.2 లక్షల కోట్లు. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం (2015-16) 4.4 లక్షల కోట్లతో పోల్చితే ఇది తక్కువ. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం రూ.4.5 లక్షల కోట్ల రుణ ప్రణాళికను నిర్దేశించినప్పటికీ, దీనిని ప్రభుత్వం రూ.4.4 లక్షల కోట్లకు పరిమితం చేసినట్లు తెలుస్తోంది. ప్రభుత్వ ఆదాయాలు (రెవెన్యూ, మూలధన రాబడులు)-వ్యయాలకు మధ్య వ్యత్యాసం ద్రవ్యలోటును 3.5 శాతం వద్ద (స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో) కట్టడి చేయడం లక్ష్యంగా మార్కెట్ నుంచి రుణ సమీకరణలను తగ్గించుకుంటున్నట్లు ఆర్థిక వ్యవహారాల కార్యదర్శి శక్తికాంత దాస్ పేర్కొన్నారు. కాగా, ప్రభుత్వానికి వచ్చే ప్రతి రూపాయిలో 21 పైసలు అప్పు ద్వారానే సమకూరుతుండటం గమనార్హం.

వ్యవసాయ రంగానికి...రూ. 44,485 కోట్లు
బ్యాంకుల ద్వారా పంట రుణాల లక్ష్యం రూ. 9,00,000 కోట్లు
పంటల బీమా పథకానికి.. రూ.5,500 కోట్లు
కొత్తగా సాగులోకి.. 28.5 లక్షల ఎకరాలు
14 కోట్ల మంది రైతులకు వచ్చే ఏడాది కల్లా భూసార కార్డులు..
5 లక్షలు వర్షపు నీటి నిల్వకు నీటి గుంతలు, కొలనులు..
5 లక్షల ఎకరాలు సేంద్రియ సాగు లక్ష్యం..
పాడి పరిశ్రమాభివృద్ధికి.. రూ.850 కోట్లు (పశుధన్ సంజీవని, నకుల్ స్వాస్థ్య పత్ర, ఇ-పశుధన్ హాత్ పథకాలతోపాటు దేశీయ పాడి సంతతిని అభివృద్ధి చేసేందుకు కృషి చేస్తున్న నేషనల్ జినోమిక్ కేంద్రానికి ఈ నిధులను వెచ్చిస్తారు.)
రూ.6 వేల కోట్లతో భూగర్భ జలాల పెంపు, సంరక్షణ చర్యలు.
రూ.368 కోట్లతో భూసార పరిరక్షణ చర్యలు
సుదీర్ఘ వ్యవసాయ అవసరాల కోసం నాబార్డ్‌లో ప్రత్యేక నిధి ఏర్పాటు తొలి దశ కింద రూ.20 వేల కోట్లు కేటాయింపు
పశుధన్ సంజీవని కింద పశువులకు ఆరోగ్య కార్డులు అందచేత
సత్వర సాగునీటి ప్రయోజన పథకం(ఏఐబీపీ) కింద చాలాకాలంగా పెండింగ్‌లో ఉన్న 89 సాగునీటి ప్రాజెక్టులను వేగంగా పూర్తి చేయనున్నారు.
ఈ ప్రాజెక్టుల ద్వారా 80.6 లక్షల హెక్టార్ల భూమి సాగులోకి రానుంది.
వీటికి వచ్చే ఏడాది రూ.17 వేల కోట్లు, రాబోయే ఐదేళ్లలో రూ.86,500 కోట్లు ఖర్చు చేస్తారు. ఈ 89 ప్రాజెక్టులలో 2017 మార్చి 31 నాటికి కనీసం 23 ప్రాజెక్టులను పూర్తి చేయనున్నారు.
‘ప్రధానమంత్రి ఫసల్ బీమా యోజన’ పథకానికి రూ.5,500 కోట్లు పప్పుధాన్యాల ఉత్పత్తిని పెంచేందుకు రూ.500 కోట్లు కేటాయించారు.

ముఖ్య రంగాలకు ప్రణాళిక కేటాయింపులు (రూ.కోట్లలో)

 

2015-16 సవరించిన బడ్జెట్ అంచనాలు

2016-17 బడ్జెట్ అంచనాలు

వ్యవసాయం, అనుబంధ రంగాలు

10,942

19,394

గ్రామీణ అభివృద్ధి

3,027

2,751

నీటిపారుదల, వరదల నియంత్రణ

1,105

1,024

ఇంధనం

1,71,519

2,05,878

పరిశ్రమలు ఖనిజాలు

45,512

49,372

రవాణా

1,78,502

2,29,874

కమ్యూనికేషన్లు

13,451

13,806

శాస్త్ర సాంకేతిక పర్యావరణం

17,965

20,926

సాధారణ ఆర్థిక సేవలు

38,596

46,685

సామాజిక సేవలు

83,535

1,00,291

సాధారణ సేవలు

18,553

16,247


రహదారులకు రూ. లక్ష కోట్ల పెట్టుబడులు
  • 2016-17 బడ్జెట్‌లో 2.21 లక్షల కోట్ల నిధులను మౌలిక వసతుల కల్పనకు కేటాయించారు.
  • ఇందులో దాదాపు లక్ష కోట్ల రూపాయలను కేవలం రహదారుల నిర్మాణం కోసమే వెచ్చించనున్నారు.
  • వచ్చే ఆర్థిక సంవత్సరపు బడ్జెట్‌లో ప్రధానమంత్రి గ్రామీణ సడక్ యోజన (పీఎంజీఎస్‌వై) సహా దేశంలో రహదారుల రంగానికి రూ. 97 వేల కోట్లు, రోడ్లు, హైవేలకు భారీగా రూ. 55,000 కోట్లు ఇచ్చారు.
  • దీనికి అదనంగా నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ) బాండ్ల రూపంలో రూ. 15,000 కోట్లు సమీకరించి ఖర్చు చేయనుంది.
  • ఇక పీఎంజీఎస్‌వై కోసం మరో రూ. 19,000 కోట్లు కేటాయించారు. సడక్ యోజన నిధులకు రాష్ట్రాల వాటా రూ. 8,000 కోట్లు కలవనుంది.
  • 2012-13లో ప్రధాన